Αυστηρότερη γίνεται από φέτος η διαδικασία υποχρέωσης καθαρισμού οικοπέδων, καθώς εντείνονται οι έλεγχοι και αυξάνονται τα πρόστιμα για όσους δεν τηρούν τα μέτρα πυροπροστασίας, επιχειρώντας να περιορίσει τον κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών ενόψει της αντιπυρικής περιόδου.
Βασικός στόχος των παρεμβάσεων είναι η μείωση της καύσιμης ύλης κοντά σε κατοικίες και οικισμούς, καθώς η έλλειψή της μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην εξάπλωση μιας φωτιάς και να περιορίσει τις καταστροφικές της συνέπειες. Στο πλαίσιο αυτό, η ψηφιακή πλατφόρμα για τη δήλωση καθαρισμού οικοπέδων έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία από την 1η Απριλίου, μέσω της οποίας οι υπόχρεοι καλούνται να δηλώσουν την ολοκλήρωση των εργασιών στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας.
Η υποχρέωση αφορά ένα ευρύ φάσμα ιδιοκτητών και χρηστών γης, συγκεκριμένα ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές ή υπομισθωτές οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων. Περιλαμβάνει ακίνητα εντός σχεδίου πόλης, εντός οικισμών χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο, εκτάσεις σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια αυτών των περιοχών –εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία– καθώς και εκτός σχεδίου οικόπεδα με κτίσμα.
Τα στοιχεία από την περσινή εφαρμογή του μέτρου καταδεικνύουν το εύρος του προβλήματος. Το 2025 επιβλήθηκαν 1.410 πρόστιμα ύψους 1.000 ευρώ για μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού. Ωστόσο, μόλις το ένα τρίτο αυτών εισπράχθηκε, ενώ τα υπόλοιπα καταχωρήθηκαν ως οφειλές προς το Δημόσιο λόγω μη καταβολής.
Με τη νέα ρύθμιση, το πλαίσιο γίνεται αυστηρότερο αλλά και πιο κλιμακωτό. Το πρόστιμο για τη μη εκτέλεση καθαρισμού διπλασιάζεται, φτάνοντας πλέον στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο από 0,50 ευρώ που ίσχυε, με κατώτατο ποσό τα 200 ευρώ. Παράλληλα, τίθεται σαφής προθεσμία έως τις 15 Ιουνίου για την υποβολή της σχετικής δήλωσης.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι κυρώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με την παράβαση. Οι δήμοι επιβάλλουν πρόστιμο 500 ευρώ για μη καθαρισμό ή μη δήλωση, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα μπορεί, κατόπιν καταγγελιών, να επιβάλλει πρόστιμο 100 ευρώ για μη τήρηση μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι και τα δύο αυτά πρόστιμα ανέρχονταν προηγουμένως στα 1.000 ευρώ.
Παράλληλα, τροποποιείται και το πλαίσιο ποινών για ψευδείς δηλώσεις. Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο επισύρει πλέον χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών, σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς που προέβλεπε φυλάκιση έως δύο ετών και χρηματική ποινή που μπορούσε να φτάσει τα 54.000 ευρώ.
Οι έλεγχοι από τους δήμους πραγματοποιούνται δειγματοληπτικά από την 1η Ιουνίου έως και την 31η Οκτωβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται όχι μόνο να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους, αλλά και να τα διατηρούν σε αυτή την κατάσταση καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Οι εργασίες καθαρισμού περιλαμβάνουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις: απομάκρυνση ξερών δέντρων και κλαδιών, καθαρισμό φυτικής ύλης από το έδαφος, αποκλάδωση δέντρων, αραίωση θαμνώδους βλάστησης, απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων, καθώς και ασφαλή μεταφορά των υπολειμμάτων.
